Proces budżetowania – etapy i jego składowe
Tagi: budżet biznes księgowy księgowość     Kategoria: Blog Wpisy ogólne

Budżetowanie jest metodą wewnętrznego oddolnego planowania w przedsiębiorstwie, podporządkowanego realizacji strategicznych celów i efektywnemu wykorzystaniu zasobów[1]. Jest to proces przygotowania i opracowania serii wspólnych budżetów oraz łączenia ich w jeden budżet główny przedsiębiorstwa tzw. master budget.

Obejmuje stosowanie różnych metod związanych z ustalaniem, realizacją i kontrolą budżetu. Jest metodą zarządzania ukierunkowaną na poprawę efektywności wykorzystania zasobów przedsiębiorstwa. Budżet stanowi narzędzie pobudzenia działania zorientowanego na określone cele i koordynację realizacji bieżących decyzji operatywnych[2]. Dzięki budżetom działania różnych ośrodków odpowiedzialności mogą być zespolone i skoordynowane w jeden wspólny plan. Powinien on wspomagać kierowników jednostki w zarządzaniu i kontrolowaniu działalności, za którą są oni odpowiedzialni.

 

Budżetowanie obejmuje następujące działania:

– ustalanie celów na podstawie planowania strategicznego i prognoz rozwoju otoczenia, analizę odchyleń od budżetów poprzedniego okresu,

– przygotowanie budżetów wstępnych,

– kontrolę budżetów, ewentualną korektę i ponowne planowanie, a następnie opracowanie bilansu oraz rachunków wyników,

– zatwierdzenie budżetu przez osoby kierujące jednostką,

– kontrolę i analizę ewentualnych odchyleń.

Etapy budżetowania

Można wyróżnić następujące etapy budżetowania:

Etap I Opracowania budżetu

  1. Przygotowanie programu działań
  2. Określanie celów przedsiębiorstwa
  3. Określanie krytycznych czynników ograniczających budżet
  4. Sporządzenie budżetu sprzedaży jako podstawy do tworzenia innych budżetów cząstkowych
  5. Sporządzanie budżetów cząstkowych w różnych wariantach i wybór optymalnego
  6. Negocjacje budżetów z przełożonymi i ich zatwierdzenie

Etap II Wdrożenie budżetu

  1. Przełożenie budżetów na działania – realizacja budżetu i koordynacja działań

Etap III Kontrola wykonania budżetu

  1. Kontrola wykonania budżetu
  2. Ustalenie odchyleń i ich przyczyn
  3. Podjęcie działań korygujących

Składowe budżetu głównego

Budżet główny, tzw. master budget, składa się wielu budżetów cząstkowych, które można podzielić na dwie główne grupy:

  • budżety operacyjne – zawierają dane o pojedynczych procesach w jednostce, przykładem może być budżet sprzedaży;
  • budżety finansowe – są wartościowym wyrażeniem wszystkich budżetów operacyjnych. Pokazuje planowane wydatki i wpływy, określając tym sposobem zapotrzebowanie na gotówkę niezbędną do realizacji budżetów założonych w części operacyjnej. Budżet finansowy jest następstwem budżetu operacyjnego.

Pierwszym krokiem jest stworzenie budżetu operacyjnego, złożonego z następujących budżetów cząstkowych:

  • budżet sprzedaży produktu – miesięczne ilościowe i wartościowe zestawienie planowanej sprzedaży produktów,
  • budżet produkcji i zapasów – przedstawia planowaną wielkość produkcji (i zapasu) produktów w poszczególnych miesiącach roku budżetowanego,
  • budżet materiałów bezpośrednich – zawiera zapotrzebowanie na materiały niezbędne do wytworzenia produktów, wyrażone w kg i koszcie,
  • budżet płac bezpośrednich – obejmuje czas potrzebny na wytworzenie produktów przez pracowników produkcyjnych oraz koszt wynagrodzeń tych pracowników,
  • budżet kosztów wydziałowych (pośrednich) – ustala wartość kosztów pośrednich wydziałowych (część stałą niezależną od wielkości produkcji oraz część zmienną zależną od czasu pracy pracowników bezpośrednio produkcyjnych),
  • budżet kosztów ogólnego zarządu i sprzedaży (pośrednich) – wylicza planowany koszt ogólnego zarządu, dzieli się na część stałą niezależną od wielkości sprzedaży (np. wynagrodzenia działów administracyjnych) oraz część zmienną zależną od wielkości sprzedaży (np. koszt działu sprzedaży).

W drugim kroku tworzony jest budżet finansowy, którego elementami są:

  • rachunek zysków i strat – umożliwi ocenę rentowności planowanej działalności firmy zarówno w okresach miesięcznych, jak i całorocznym,
  • plan wydatków i wpływów – pozwoli określić planowane zapotrzebowanie na środki pieniężne (płynność finansową jednostki) w okresie miesięcznym,
  • bilans – określi przewidywany stan aktywów (składników majątku) i pasywów (źródeł finansowania) w okresie jednego roku,
  • planowany rachunek przepływów pieniężnych – dostarczy informacji o stanie środków pieniężnych w okresie rocznym.

[1] J. Komorowski, Budżetowanie jako metoda zarządzania przedsiębiorstwem. Wyd. Nauk. PWN, Warszawa 1997, s. 16.

[2] A. Owidia-Surmacz, M. Brojak-Trzaskowska, M. Porada-Rochoń, J. Lubomska-Kalisz, Budżetowanie i controlling w przedsiębiorstwie. CeDeWu, Warszawa 2010, s. 40.

Autor: Wojciech Próchnicki trener Tax Consilium

Zastępca dyrektora finansowego ds. controllingu w morele.net. Wcześniej dyrektor finansowy i dyrektor zarządzający grupy nazwa.pl. Przez okres trzech lat był naczelnym redaktorem prowadzącym magazynu „Informacja Zarządcza” oraz redaktorem prowadzący magazynu „Controlling i Rachunkowość Zarządcza”. . Autor publikacji na temat zastosowania MsExcel w controllingu, analizie i księgowości w magazynach „Szef Sprzedaży”„Finanse i controlling”, „Controlling i Rachunkowość Zarządcza”E-commerce w praktyce”. Autor podręczników „Controlling w przykładach. Poradnik praktyka”oraz „Zastosowanie Excela w pracy analityka finansowego, specjalisty ds. controllingu i analityka sprzedaży

PS Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o controllingu – zapraszamy na SZKOLENIE: Praktyczna analiza finansowa od podstaw i wprowadzenie do controllingu najbliższa edycja 22.09.2019 r. oraz  SZKOLENIE: Efektywne analizy finansowe i controlling w rachunkowości – praktyczne warsztaty dla zaawansowanych najbliższa edycja 9.11.2019 r.

Z naszej wiedzy korzystają

lewo
prawo

NEWSLETTER TAX CONSILIUM

Dołącz do naszej sieci informacyjnej.
Otrzymasz comiesięczne podsumowania najlepszych artykułów, darmowe materiały, informacje o zniżkach i kursach.